Hiệu quả từ hoạt động đào tào nghề lao động nông thôn từ nguồn kinh phí khuyến công

Đồng Nai là tỉnh công nghiệp phát triển, tuy nhiên phát triển công nghiệp mới chỉ tập trung ở các huyện: Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Vĩnh Cửu và thành phố Biên Hòa, các địa phương còn lại - đặc biệt là 05 huyện miền núi, khó khăn nằm ở phía Bắc của tỉnh - nông nghiệp vẫn là chủ yếu. Giá trị sản xuất công nghiệp của các địa phương này chỉ chiếm khoảng 2,6% trong tổng giái trị sản xuất công nghiệp chung toàn tỉnh. Một khoảng chênh lệch khá lớn.
Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất các cơ sở công nghiệp nông thôn phải đối mặt hiện nay đó là thiếu hụt lao động, trong khi lao động nông nhàn còn nhiều nhưng không đáp ứng được vì không có tay nghề. Vì vậy phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn gắn với đào tạo nghề, truyền nghề và nhân cấy nghề và giải quyết việc làm tại chỗ là một trong những giải pháp thiết thực góp phần vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.
Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa một mặt phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của người dân, mặt khác lại có tác động không tích cực đến suy nghĩ và lựa chon nghề nghiệp của lao động trẻ hiện nay, nhất là lao động trẻ nông thôn.
Từ năm 2007-2010 UBND tỉnh đã phê duyệt các đề án phát triển ngành nghề tiểu thủ công nghiệp truyền thống trên địa bàn tỉnh Đồng Nai do ngành Công Thương chủ trì với nhiều nội dung thiết thực nhằm duy trì, khôi phục và phát triển nghề. Đây là tiền đề để xây dựng và triển khai các đề án cụ thể nhằm duy trì và phát triển ngành nghề tiểu thủ công nghiệp tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Một trong những nhân tố hết sức quan trọng góp phần duy trì và phát triển ngành nghề truyền thống đó là đào tạo, truyền nghề và nhân cấy nghề.
Hoạt động khuyến công hỗ trợ các cơ sở công nghiệp nông thôn và ngành nghề TTCN truyền thống đào tạo nghề cho lao động nông thôn nhằm bổ sung nguồn nhân lực cho sản xuất đã góp sức cùng cơ sở, doanh nghiệp vượt qua khó khăn, đặc biệt là trong giai đoạn ảnh hưởng của suy giảm kinh tế toàn cầu 2008-2009. Giai đoạn  2006-2010 Trung tâm Khuyến công phối hợp các cơ sở công nghiệp nông thôn, các Trung tâm Dạy nghề đã tổ chức đào tạo nghề (đào tạo mới và nâng cao) cho 4.377 lượt lao động (trong đó mây tre đan 1.927 người, gỗ mỹ nghệ 402 người, gốm mỹ nghệ 300 người, cơ khí 268 người, may mặc 800 người, dệt may thổ cẩm 160 người, may Kimono 150 người, may mũ giày 370 người). Tổng kinh phí hỗ trợ là 3.152 triệu đồng, trong đó khuyến công địa phương là 1.714 triệu đồng, kinh phí khuyến công quốc gia là 1.438 triệu đồng. Ngoài ra, nguồn kinh phí đóng góp của các cơ sở công nghiệp nông thôn là 3.119 triệu đồng.
Đặc thù của công tác khuyến công đào tạo nghề là luôn gắn với đơn vị thụ hưởng và xuất phát từ nhu cầu của cơ sở công nghiệp nông thôn nên thuận lợi trong việc bố trí đầu ra sau đào tạo. Mặt được lớn nhất của công tác khuyến công về đào tạo nghề là các học viên sau khi được đào tạo, truyền nghề đều được các cơ sở sản xuất tạo việc làm, tăng thu nhập, đồng thời một số ngành nghề thủ công thông qua truyền nghề đã phát triển đáng kể lực lượng lao động phụ trên địa bàn. Tổng số lao động đào tạo mới có việc làm sau đào tạo từ chương trình khuyến công qua tổng kết giai đoạn 2006-2010 là 4.142 người, chiếm trên 94,6% trong tổng số lao động được đào tạo.
Mô hình đào tạo gắn với đơn vị thụ hưởng là các cơ sở công nghiệp nông thôn có nhu cầu về lao động đảm bảo đầu ra cho hoạt động đào tạo nghề của khuyến công, hiệu quả và mang tính thực tiễn cao. Công tác đào tạo nghề đã giúp các cơ sở công nghiệp nông thôn tăng từ 60-80% tỷ lệ lao động được đào tạo tại chỗ, 100% lao động sau đào tạo được bàn giao cho đơn vị thụ hưởng. Thu nhập bình quân của lao động từ 600.000-800.000 đồng/người/tháng đối với lao động mới vào nghề, từ 1.200.000-1.500.000 đồng/người/tháng đối với lao động thường xuyên và từ 1.800.000-2.300.000 đồng/người/tháng đối với lao động có tay nghề khá trở lên.
Để tăng cường hiệu quả công tác khuyến công về đào tạo nghề, Trung tâm Khuyến công đã phối kết hợp các đơn vị liên quan như Liên minh HTX, Tỉnh đoàn, Hội nông dân, phòng Kinh tế, phòng Kinh tế - Hạ tầng và các Trung tâm Dạy nghề  trong tỉnh để thực hiện công tác đào tạo nghề, nhân cấy nghề. Chính sự phối hợp nhịp nhàng, ăn ý giữa các đơn vị đã tạo ra những hiệu quả to lớn trong đào tạo nghề, mà người được lợi không ai khác chính là người lao động, các cơ sở doanh nghiệp thụ hưởng nguồn kinh phí khuyến công.
Hoạt động khuyến công đào tạo nghề đã thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của lực lượng lực lượng lao động công nghiệp nông thôn có trình độ và tay nghề ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Mỗi mô hình, mỗi chương trình đào tạo đều được gắn với nhu cầu thực tế về lao động và việc làm của địa phương, của doanh nghiệp, đây chính là cơ sở đảm bảo tỷ lệ lao động có việc làm sau khi đào tạo.
Điển hình trong công tác khuyến công đào tạo nghề cho lao động nông thôn là đào tạo nghề mây tre đan xuất khẩu tại địa bàn huyện Định Quán. Đây là địa phương có tỷ lệ dân tộc thiểu số khá cao, người dân vẫn dựa vào nông nghiệp là chính, một số xã vùng sâu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp chậm phát triển, cơ hội việc làm để tăng thu nhập cho lao động nông nhàn trên địa bàn xã không nhiều. Từ năm 2006 - 2010, Trung tâm Khuyến công đã hỗ trợ HTX TTCN Định Quán đào tạo mới và đào tạo nâng cao tay nghề với cho 990 lao động nghề mây tre đan từ nguồn kinh phí khuyến công quốc gia và khuyến công địa phương. Nhờ hoạt động đào tạo nghề, HTX Định Quán có cơ hội mở rộng sản xuất, số lượng lao động có tay nghề đã đựơc nâng lên như  năm 2006 tăng khoảng 440 người, đến năm 2010 có khoảng 1.030 người, với thu nhập bình quân từ 800.000 đồng - 2.500.000 đồng. Hiện tại Hợp tác xã có 16 điểm vệ tinh tại các xã: Phú Cường, Suối Nho, La Ngà, Phú Ngọc, Ngọc Định, Thanh Sơn, Gia canh, Thị trấn Định Quán. Doanh thu của Hợp tác xã năm 2008 doanh thu đạt 3,9 tỷ đồng; năm 2009 là 5,4 tỷ đồng và năm 2010 là 7,2 tỷ đồng.
Không giống như ở huyện Định Quán lấy nền tảng là những sản phẩm thủ công mỹ nghệ dễ làm, dễ học, các đề án khuyến công tại Xuân Lộc, Trảng Bom tập trung vào các sản phẩm gỗ mỹ nghệ có tính nghệ thuật cao.  
Những năm gần đây, ngành nghề sản xuất gỗ mỹ nghệ ở Đồng Nai phát triển mạnh, tập trung chủ yếu ở huyện Xuân Lộc, Trảng Bom và Tp Biên Hòa. Sản phẩm gỗ mỹ nghệ của tỉnh Đồng Nai đã và đang tìm được chỗ đứng trên thị trường, rất được ưa chuộng. Đây là nhóm hàng tạo ra giá trị lớn, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cao. Để có thể đứng vững trên thị trường đòi hỏi sản phẩm của các cơ sở gỗ mỹ nghệ không chỉ đa dạng về mẫu mã mà còn phải đạt độ tinh xảo và mỹ thuật cao. Trong khi đó, từ trước đến giờ các cơ sở gỗ mỹ nghệ do hoạt động nhỏ lẻ nên chưa quan tâm đến công tác đào tạo lao động một cách bài bản và có hệ thống, trên thực tế những nghệ nhân của làng nghề gỗ mỹ nghệ tại đây phần lớn không được đào tạo bài bản qua các trường lớp mà chủ yếu làm theo kinh nghiệm do người đi trước truyền lại cho người đi sau. Trong bối cảnh hiện nay do tác động của nhiều nguyên nhân khác nhau đã khiến số lượng lao động ngành gỗ mỹ nghệ giảm đáng kể, do vậy nguồn lao động đã và đang là vấn đề bức xúc của các cơ sở sản xuất gỗ mỹ nghệ hiện nay. Vì vậy các cơ sở muốn phát triển sản xuất phải kịp thời đào tạo bổ sung nguồn lao động, đồng thời phải nâng cao tay nghề cho lao động hiện có.
Giai đoạn 2006 – 2010 Trung tâm Khuyến công đã phối hợp các cơ sở công nghiệp nông thôn đào tạo nghề gỗ mỹ nghệ cho 410 lao động từ nguồn kinh phí khuyến công địa phương cho các cơ sở gỗ mỹ nghệ trên địa bàn huyện Xuân Lộc, huyện Trảng Bom nhằm phát triển ngành nghề tiểu thủ công nghiệp đang có tiềm năng, góp phần phát triển công nghiệp nông thôn của tỉnh nhà. Đến nay, sau khi nhận được sự hỗ trợ của nguồn kinh phí khuyến công cho các cơ sở sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ đã ổn định sản xuất, doanh thu hàng năm tăng 15,93%, mức thu nhập lao động ổn định ở mức 2,5-3 triệu đồng/ tháng.
Một trong những ngành nghề sử dụng nhiều lao động là ngành dệt may cũng đã được hỗ trợ từ nguồn kinh phí khuyến công để thực hiện đào tạo lao động mới. Công tác khuyến công đã hỗ trợ đào tạo nghề may công nghiệp, mũ giày cho 1.070 lao động của các doanh nghiệp đầu tư vào các địa bàn nông thôn như Cty may Đồng Nai tại huyện Định Quán, Xuân Lộc, Cty TNHH Phong Phú May Thời Trang tại huyện Trảng Bom, Công ty TNHH Nam Bình Minh tại xã Phú Lý huyện Vĩnh Cửu. Thu nhập bình quân của người lao động đạt từ 2-2,5 triệu đồng/ tháng.
Bên cạnh nghề may công nghiệp, ngành nghề dệt may thủ công cũng được quan tâm hỗ trợ đào tạo, truyền nghề như: dệt may thổ cẩm, may kimono. Với kinh phí khuyến công hỗ trợ cho cơ sở Nguyễn Thị Ánh Tuyết (huyện Tân Phú) và HTX Hoàng Anh (huyện Xuân Lộc) đã hỗ trợ đào tạo cho 350 lao động, trong đó lao động dệt may thổ cẩm là đồng bào dân tộc Châu Mạ, Stiêng. Đây là đề án lồng ghép triển khai đề án Khôi phục và phát triển nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc Châu Mạ đã được UBND tỉnh phê duyệt.
Công tác đào tạo nghề ở Đồng Nai thời gian qua chủ yếu tập trung vào các sản phẩm thế mạnh và phù hợp với nhu cầu, trình độ của lao động nông thôn. Ngoài ra, hoạt động đào tạo nghề còn gắn với việc phục hồi và phát triển các nghề, làng nghề truyền thống.
Lợi ích sát sườn của công tác khuyến công đào tạo nghề chính là nhân cấy nghề mới, phát triển nghề TTCN truyền thống và nâng cao tay nghề, trình độ cho người lao động thông qua các đề án, hoạt động khuyến công. Hiệu quả của các đề án khuyến công trên địa bàn Đồng Nai không chỉ thể hiện ở việc gia tăng tỷ trọng công nghiệp trong cơ cấu kinh tế địa phương, mà còn mang một ý nghĩa lớn hơn khi thực sự mang đến cho người dân nông thôn một công việc làm có thu nhập ổn định bằng chính những ngành nghề đã đào tạo.