ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NGHỀ TRE TRÚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VĨNH CỬU GIAI ĐOẠN 2011 - 2015

Huyện Vĩnh Cửu là địa phương đầu nguồn của tỉnh Đồng Nai, có diện tích rừng lớn trải dài trên địa phận 03 xã Hiếu Liêm, Mã Đà, Phú Lý. Trong cơ cấu rừng tự nhiên của huyện Vĩnh Cửu, rừng tre nứa hỗn giao chiếm tỷ lệ tương đối, do đặc điểm sinh trưởng của loài tre, sau khi trổ hoa thường kéo theo hiện tượng “khuy”, nếu không có biện pháp khai thác sẽ lãng phí nguồn nguyên liệu này và mất thời gian rất lâu để phục hồi rừng. Bên cạnh đó, việc thành lập khu bảo tồn nhằm bảo vệ rừng đầu nguồn tránh sự tác động tiêu cực của con người đã và đang đặt ra vấn đề khó khăn phải giải quyết đối với địa phương huyện Vĩnh Cửu, chính là tạo việc làm cho một bộ phận dân cư của các xã có rừng nhằm đảm bảo an sinh xã hội và bảo tồn rừng.
Trong các xã có diện tích rừng, xã Phú Lý với hơn 13.900 dân, tiền thân là xã Lý Lịch, có vị trí gần với khu vực nguồn nguyên liệu tre được phép khai thác. Phát triển sản xuất tiểu thủ công nghiệp ít tác động đến môi trường, tận dụng lợi thế so sánh của địa phương, góp phần giải quyết việc làm cho lao động trên địa bàn, phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của xã là hết sức cần thiết.
Với lợi thế nguồn nguyên liệu tại chỗ, huyện Vĩnh Cửu nói chung và xã Phú Lý nói riêng có điều kiện phát triển sản xuất chế biến sản phẩm từ tre.  Nhằm phát triển nghề tre trúc trên địa bàn huyện Vĩnh Cửu một cách hợp lý, vừa hài hòa lợi ích kinh tế vừa bảo vệ môi trường và sinh thái rừng, phát huy những thế mạnh và tiềm năng của địa phương là hết sức cần thiết để thúc đẩy phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp của huyện nói riêng và của tỉnh Đồng Nai nói chung, đồng thời khai thác nguồn lợi từ rừng một cách hợp pháp và hiệu quả, UBND tỉnh Đồng Nai đã ban hành Quyết định số 24/QĐ-UBND ngày 07/01/2011 phê duyệt đề án “Duy trì và phát triển nghề tre trúc trên địa bàn huyện Vĩnh Cửu giai đoạn 2010-2015”.
Theo mục tiêu đề án, đến năm 2015 nghề tre trúc của huyện Vĩnh Cửu phải đạt được những mục tiêu sau:
-   Tổng sản lượng sản phẩm tre trúc đạt 2.700 tấn.
-   Giá trị sản xuất tăng 4,8 lần so với năm 2009.
-   Tạo việc làm cho lao động nghề tre trúc là 454 người.
-   Hình thành điểm sản xuất tre trúc tập trung diện tích 2 - 3 ha.
-   Tạo liên kết cung ứng nguyên liệu sơ chế cho các cơ sở chế biến tinh ở huyện Vĩnh Cửu và các cơ sở trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm tre trúc trên thị trường, tạo ra vị thế mới cho ngành nghề tre trúc ở huyện Vĩnh Cửu trong giai đoạn hội nhập.
Để đạt được mục tiêu trên, định hướng phát triển nghề tre trúc trên địa bàn huyện Vĩnh Cửu đến năm 2015 như sau:
1.Về quy mô, năng lực sản xuất: Số cơ sở chuyên về sản xuất tre trúc có qui mô tương đối trên địa bàn là 08 cơ sở, tổng giá trị sản xuất đạt khoảng 19,1 tỷ đồng.
2.Về tổ chức sản xuất: Tập trung quy hoạch khai thác nguồn nguyên liệu tre hiện có phục vụ sản xuất tre trúc giai đoạn 2011-2015 và quy hoạch trồng mới vùng nguyên liệu cho chế biến tinh những năm sau 2015.
Tại khu vực xã Phú Lý, ưu tiên phát triển sản xuất thủ công mỹ nghệ và qui trình chế biến ít tác động đến môi trường. Bố trí mặt bằng trong các khu, cụm công nghiệp đã quy hoạch cho sản xuất chế biến tinh, có khả năng gây ô nhiễm.
Khuyến khích phát triển sản xuất vệ tinh ở các hộ gia đình thông qua việc thúc đẩy phát triển các  loại  hình  sản xuất sản  phẩm  thủ  công  mỹ  nghệ tre trúc phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.
3.Về sản phẩm và khả năng cạnh tranh: Định hướng cơ cấu sản phẩm đến năm 2015 có 03 nhóm như sau:
-   Nhóm sản phẩm thủ công mỹ nghệ là 40%.
-   Nhóm sản phẩm chế biến là 50%.
-   Nhóm sản phẩm khác là 10%.
Khuyến khích phát triển các sản phẩm phụ trợ và hoạt động dịch vụ phục vụ phát triển nghề tre trúc.
4.Về thị trường: Tập trung nghiên cứu mở rộng thị trường xuất khẩu hàng tre, đặc biệt là thị trường sản phẩm chế biến, thủ công mỹ nghệ. Bên cạnh đó khai thác thị trường trong nước về sản phẩm mỹ nghệ trang trí, nội thất gia đình, sản phẩm gắn kết với du lịch…
Tiếp tục củng cố các thị trường hiện có, phát triển các thị trường mới, tập trung các thị trường có nhiều triển vọng, trên cơ sở năng lực và lợi thế cạnh tranh từng bước tiếp cận thị trường ngoài nước thông qua xúc tiến các hoạt động thương mại như tham gia hội chợ, triễn lãm.
5.Về lao động:
-   Số thợ giỏi chiếm tỷ lệ từ 10-15% tổng số lao động ngành nghề tre trúc trên địa bàn huyện.
-   Lao động được trang bị kỹ năng nghề thông qua các lớp đào tạo được tổ chức đạt trên 80%.
6.Về công nghệ, thiết bị: Khuyến khích đầu tư công nghệ thiết bị sản xuất sản phẩm thay thế gỗ như: đồ mộc, ván sàn, tấm ép và nội thất…Trước mắt từ nay đến 2015, nghiên cứu đầu tư công nghệ thiết bị sản xuất tre ép khối và ván xây dựng phục vụ thị trường trong nước và tiến đến xuất khẩu khi đủ điều kiện. Cần nghiên cứu kỹ trước khi lựa chọn đầu tư công nghệ thiết bị chế biến, xem xét trên hai khía cạnh: về tổng mức đầu tư hay khả năng sử dụng nguyên
7.Về nguyên vật liệu: Định hướng nhu cầu nguyên liệu tre trúc đến năm 2015 là 14.000 tấn/năm. Nguồn nguyên liệu cho sản xuất tre trúc bao gồm nguyên liệu tại chỗ và nguyên liệu thu mua từ các địa phương khác. Khuyến khích khai thác sử dụng nguyên liệu tại chỗ một cách hợp lý, xây dựng phương án khai thác đúng kỹ thuật để đảm bảo tái sinh rừng, đáp ứng nhu cầu sử dụng lồ ô một cách lâu dài. Dự kiến trồng mới từ 4.000 - 5.000 ha tre nguyên liệu.
8.Về mặt bằng sản xuất: Hình thành điểm sản xuất tre trúc tập trung tại địa bàn xã Phú Lý, khuyến khích tận dụng mặt bằng hiện hữu chưa khai thác. Khuyến khích các cơ sở tre trúc trên địa bàn đầu tư chế biến tinh tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn huyện Vĩnh Cửu.
9.Về môi trường và phòng chống cháy nổ: Gắn phát triển ngành nghề tre trúc với giảm thiểu ô nhiễm môi trường và an toàn phòng cháy chữa cháy. Khuyến khích đầu tư hệ thống xử lý ô nhiễm (bụi, mùi), định hướng đến năm 2015 cơ bản 80% cơ sở có thực hiện kiểm soát môi trường ở khâu xử lý nguyên liệu và hoàn thiện sản phẩm.