Người nghệ nhân gốm mỹ nghệ Biên Hòa - Đồng Nai

Ra đời và gắn liền với cuộc sống đầy biến động của các cư dân vùng đất Trấn Biên từ cuối thế kỷ 17, trải qua bao thăng trầm nhưng nghề gốm ở Biên Hoà vẫn tồn tại và phát triển cho đến ngày nay. Có người bảo gốm Biên Hòa là dòng gốm lai tạo từ nhiều cội nguồn mang phong cách chế tác khác nhau, dung hòa nhiều tinh hoa nghề gốm chứa đựng bản sắc văn hóa Đông Tây. Chính bởi sự pha trộn nhiều điểm son của các dòng gốm khác cộng với sự sáng tạo độc đáo của các nghệ nhân dân gian xưa tạo ra dòng gốm đặc trưng của vùng đất Biên Hoà và dòng gốm này từng chinh phục biết bao con người Âu Á mà sự khác biệt về văn hóa tộc người không còn là rào cản trước một sắc gốm trông quen mà lạ, lạ mà quen…
Theo thời gian, Gốm Đồng Nai được nhiều thợ gốm chắt lọc, đúc kết từ tinh hoa văn hiến qua bao đời của mọi miền đất nước lưu truyền qua nhiều thế hệ. Sự phong phú, đa dạng về nghệ thuật tạo hình của văn hoá các vùng miền đã giúp các thợ gốm ở Đồng Nai có điều kiện thu thập và lai tạp nhiều loại hình hoa văn trang trí, vì thế đã hình thành nên dòng gốm mang nhiều phong cách khác nhau. Tuy nhiên vẫn có một điểm nổi bật để nhận biết gốm Đồng Nai là thứ men trắng với chi tiết hoa văn rực rỡ, dùng men xanh làm nền, cho dù mỗi một lò gốm ở đây đều có một sản phẩm riêng theo sở trường của mình.
    Theo dòng thời gian, dưới tác động của qui luật thị trường đã có nhiều đổi thay trong tư duy cũng như phương thức sản xuất từ truyền thống chuyển dần sang công nghiệp hiện đại, gốm mỹ nghệ Biên Hòa - Đồng Nai ngày nay đã hình thành một phong cách  chế tác: khắt khe về hình thức, phóng khoáng về nghệ thuật, hài hòa về văn hóa truyền thống và hiện đại. Nghề gốm mỹ nghệ trở thành ngành nghề truyền thống được UBND tỉnh, các sở ngành đặc biệt quan tâm tạo điều kiện thuận lợi, cũng như đề ra những giải pháp, chính sách để duy trì và phát triển. Ngành Gốm mỹ nghệ tập trung ở địa bàn thành phố Biên Hoà với hầu hết các cơ sở sản xuất lớn như Hợp tác xã Gốm Thái Dương, Công ty TNHH Đồng Tâm, Công ty THNH Đồng Thành, Công ty cổ phần gốm Việt Thành...
Cũng như các lĩnh vực nghệ thuật khác, một trong những yếu tố tạo ra sự thành công và khác biệt của sản phẩm phải nói đến đó là thành quả lao động, sự góp công thổi hồn cho sản phẩm của những người thợ, người nghệ nhân nghề gốm. Những con người cùng một ước mơ, một mong muốn cháy bỏng là lưu giữ nghề truyền thống của quê hương. Và không ít người đã chấp nhận cuộc sống bần hàn để vui buồn cùng nghề.
Dù quá trình phát triển của nghề gốm mỹ nghệ ở Biên Hoà đã hơn 300 năm nhưng những nghệ nhân gốm trước đây chưa từng được xã hội công nhận, đó là một điều thiệt thòi cho những người đã làm nên tên tuổi của dòng gốm Biên Hòa. Để tôn vinh những người có có thành tích xuất sắc đóng góp vào sự phát triển của TTCN truyền thống trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 04/2008/QĐ-UBND ngày 14/01/2008 của UBND tỉnh Đồng Nai về việc ban hành quy định tiêu chuẩn, quy trình, thủ tục xét tặng danh hiệu nghệ nhân, thợ giỏi, người có công đưa nghề về địa phương. Hàng năm Sở Công Thương, UBND huyện, thị xã Long Khánh, TP Biên Hòa căn cứ vào những quy định, tiêu chuẩn, quy trình, thủ tục xét tặng danh hiệu nghệ nhân, thợ giỏi, người có công đưa nghề về địa phương để lập danh sách đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh xét tặng để khuyến khích động viên những người đã có công đóng góp vào sự phát triển của ngành nghề TTCN truyền thống ở địa phương. Năm 2010, ngành gốm mỹ nghệ có 03 cá nhân vinh dự được UBND tỉnh phong tặng danh hiệu nghệ nhân.  Trong ba nghệ nhân ngành gốm được phong tặng, người nhỏ tuổi nhất là ông Huỳnh Văn Nguyên, nói là nhỏ nhưng năm nay tuổi ông cũng đã ngót 53. Là thợ gốm không qua trường lớp đào tạo bài bản nhưng với tài hoa vốn có cùng những kinh nghiệm tích lũy được từ hơn nửa cuộc đời gắn bó với nghề, những sản phẩm do ông Huỳnh Văn Nguyên tạo ra mang vẻ đẹp rất độc đáo và điêu luyện.
Sinh ra và lớn lên ở vùng đất Biên Hòa, nơi gốm là ngành nghề truyền thống có từ lâu đời. Từ thuở bé, gốm đã trở nên gắn bó với ông Nguyên bởi trong gia đình có cha chú cũng là thợ gốm. Yêu thích gốm, thích được làm ra những sản phẩm gốm đẹp đã trở thành niềm đam mê mỗi lúc một lớn trong ông. Vì thế, vừa đi học ông vừa xin vào làm thêm trong lò gốm để có cơ hội học hỏi và tìm tòi sáng tạo trong nghề. Từ những bài học đầu tiên cùng với năng khiếu sẵn có ông đã tìm phong cách riêng của mình và đúc kết thành một “công thức chung” : Một sản phẩm gốm đẹp làm rung động lòng người luôn là sự kết hợp tinh túy giữa tính sáng tạo nghệ thuật và sự tuân thủ các nguyên tắc kỹ thuật.
Sản  phẩm gốm yêu cầu tính sáng tạo nghệ thuật rất cao và chính nhờ sự sáng tạo mà ông đã thổi hồn mình vào đất để tạo ra những sản phẩm gốm độc đáo, có sức cuốn hút những ai mới lần đầu tiếp xúc với gốm.
Sau ngày giải phóng, ông Nguyên vào làm ở Công ty Gốm DONA, lúc bấy giờ nghề gốm đã được khôi phục và phát triển, nhiều lò gốm được hình thành và tập trung ở phường Tân Vạn, xã Hóa An… Với thâm niên trong nghề gốm 36 năm, khi mới bước vào nghề, ông đã xin vào học nghề và làm việc ở nhiều lò gốm như: Tân Vạn, Thủ Đức, Lái Thiêu, Bihimex…, mỗi nơi là một bài học kinh nghiệm ông đúc kết cho hành trang vào nghề của mình. Đến nay, ông Nguyên có trình độ kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp điêu luyện, có khả năng sáng tác thiết kế mẫu mã đạt trình độ nghệ thuật cao mà người thợ lành nghề không làm được, ông là người thợ giỏi tiêu biểu, thao tác thành thục các công đoạn hoàn thành sản phẩm gốm mỹ nghệ, có các tác phẩm đạt trình độ nghệ thuật cao, góp phần phát triển mẫu mã sản phẩm, đáp ứng được xu hướng đặt hàng của đối tác nước ngoài.
HTX Gốm Thái Dương – Tp.Biên Hòa là một đơn vị sản xuất gốm có uy tín ở Biên Hoà, có khoảng 300 công nhân lành nghề với bàn tay khéo léo và óc sáng tạo luôn tạo ra những sản phẩm đa dạng đáp ứng nhiều nhu cầu khách hàng trong và ngoài nước. Hiện tại, Ông Nguyên đang làm việc tại phòng Sáng tác của hợp tác xã. Ngày ngày ông vẫn miệt mài tạo ra nhưng mẫu gốm mới rất phong phú và đa dạng. Công việc đâu chỉ dừng ở vậy, sau khi tạo ra mẫu, Ông đem sản phẩm lên phòng kinh doanh thăm dò ý kiến khách hàng, khi có đơn đặt hàng ông lại xuống xưởng cùng anh em chọn đất, tạo dáng, trang trí hoa văn, tráng men rồi đưa đi nung. Mỗi mẻ gốm là bao nhiêu tâm huyết tình cảm của ông gửi vào, vì thế khi nhìn những sản phẩm tự tay mình làm ra ông có rất nhiều cảm xúc.
   Tâm sự về những kỷ niệm sau bao năm gắn bó với nghề gốm, Ông Nguyên tâm sự : “Nếu như nói là có kỷ niệm buồn thì không thể có ở người làm gốm, người thợ gốm lúc nào cũng vui vẻ, tư tưởng thoải mái mới có thể tạo ra các sản phẩm gốm đầy sáng tạo”. Đúng vậy, chỉ có những kỷ niệm vui nên cho dù trải qua biết bao nhiêu thăng trầm trải qua trong nghề gốm, ông luôn bám trụ với nghề, vẫn say mê, vẫn đầy nhiệt huyết. Công việc đó tuy không là to lớn, nhưng khi ở đâu đó thấy những chậu hoa bằng gốm điểm xuyến nét cong cong của những cành hoa, hay nét uống lượn rồng bay, phượng múa rất công phu, màu sắc lại hài hòa thì chúng ta mới hiểu được chính những người thợ gốm đã vẽ hồn cho văn hóa Việt thêm lung linh sắc màu. Và có lẽ càng tự hào hơn khi những sản phẩm gốm mang đậm tâm hồn Việt ấy được giới thiệu đến khắp mọi nơi trên thế giới.
Để sáng tác một mẫu mới bình quân mất hai đến ba ngày. Với gần 12 năm nghệ làm công tác tạo mẫu cho HTX Thái Dương, nhân Huỳnh Văn Nguyên không nhớ xuể bao nhiêu mẫu sản phẩm gốm đã được tạo ra, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của xã hội. Bên cạnh công việc sáng tác mẫu, Ông Nguyên còn đào tạo hàng chục thợ sáng tác gốm cho HTX Thái Dương và nhiều cơ sở gốm khác. Những lứa thợ học trò của ông giờ đã trở thành những hạt nhân nòng cốt của các cơ sở gốm không chỉ ở thành phố Biên Hòa mà còn có các cở sở gốm ở tỉnh Bình Dương. Với nhiều năm gắn bó trong nghề gốm, ông đã góp phần giữ gìn và phát triển ngành gốm truyền thống của Tỉnh nhà, ông Huỳnh Văn Nguyên vinh dự là người nghệ nhân trẻ tuổi nhất trong ba nghệ nhân nghề gốm được UBND tỉnh Đồng Nai phong tặng danh hiệu nghệ nhân nghề gốm năm 2010.
TTKC Đồng Nai
Sản phẩm mới
Logo doanh nghiệp